Pracownia

Humanizm. Hermeneutyka wartości

Wydział „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego

 

 

zaproszenie 30 listopada Agata Starownik

 Abstrakt

Agata Starownik

Pies też… gwiazda. Niebiańska fauna w Kanikule Jana Andrzeja Morsztyna – rekonesans

Podczas wystąpienia zostaną przestawione wyniki rekonesansu badawczego motywów niebiańskiej fauny w Kanikule Jana Andrzeja Morsztyna. Większość z nich wiąże się z konstelacją Wielkiego Psa (Canis Maior) i jej najważniejszym obiektem: Syriuszem, najjaśniejszą gwiazdą nocnego nieba, nazwaną przez starożytnych Canicula (łac. „Piesek”), skąd z kolei pochodzi określenie kanikuła, czyli „psie dni” (łac. dies caniculares), oznaczające okres największych upałów.

W swych odwołaniach do gwiezdnego psa Morsztyn z upodobaniem gra wieloznacznością tematu, łączącego wiedzę o ruchach nieba i jego wpływie na ziemię oraz o zwierzętach – tych żywych i tych znanych z opowieści. Powraca do obrazów psów ziemskich i niebiańskiego, wpisanych w tło letnich upałów i żaru żądzy, by redagować te wątki na różne sposoby. Każe przenikać się światom ciał niebieskich, ludzi i zwierząt. O ich związkach pisze z perspektywy ironisty-sceptyka-hedonisty, który nie tyle opiewa kosmiczną harmonię i związki między częściami uniwersum, ile wkomponowuje je w efektowną literacką całość jako elementy konwencjonalne, zarazem je reinterpretując.

W referacie zostaną przedstawione najważniejsze astrologiczne i mitologiczne znaczenia Syriusza i Wielkiego Psa, w większości przywołane w poszczególnych utworach zbioru Morsztyna, oraz wstępna interpretacja ich zastosowania w Kanikule. Jakie role przeznacza poeta niebiańskiemu psu? Jak wiąże go z psami ziemskimi i z ludźmi? Jaki obraz kosmosu oraz jego niebiańskich i ziemskich mieszkańców wyłania się ze zbioru? Jakie tradycje opisywania gwiazd są w nim ważne?

 

Wybór wierszy: Do Jaśnie Wielmożnego…, Dwoja bieda, Denominacyja, Do Kanikuły [Potężny piesku…], Minucyje, Nagrobek Perlisi, Chłód daremny, Dyskrecyja, Do psów, Do kanikuły [Zła Kanikuło…], Do miesiąca.

 

Zapraszamy do odwiedzenia Bestiariusza, przygotowanego przez Członkinie i Członków Pracowni „Humanizm. Hermeneutyka wartości”.

[KLIK – OTO LINK]

bestiariusz


Pracownia „Humanizm. Hermeneutyka wartości”, usytuowana na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego i związana z Fundacją „Artes Liberales”, liczy obecnie 20 członków: samodzielnych pracowników naukowych, doktorów, doktorantów i studentów Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Instytutu Badań Literackich PAN. Współpracownikami są także badacze z innych środowisk akademickich. Pracownią kieruje prof. Alina Nowicka-Jeżowa [zobacz listę członków].

 

Obraz natury

Po ukończeniu prac w ramach projektu badawczego „Kultura Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości” zespół skupiony wokół Pracowni podjął studia zmierzające do rekonstrukcji obrazu natury w kulturze intelektualnej i artystycznej doby staropolskiej i oświecenia. Mają one charakter interdyscyplinarny. Łączą refleksję humanistyczną (antropologiczną, filozoficzną, teologiczną, literacką i estetyczną) z przyrodoznawstwem XV-XVIII wieku (astronomią, zoologią, botaniką, mineralogią, naukami o człowieku) [więcej informacji].

 

Inicjatywy wydawnicze

Owocem prac zainicjowanych w Laboratorium, a kontynuowanych w Pracowni, jest seria wydawnicza „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości”. W Pracowni powstają także monograficzne edycje dzieł zagranicznych uczonych, ujęte w serii „Nauka o Literaturze Polskiej za Granicą”.






Logo WAL (72 dpi)